NFOŚiGW wdraża lepszą ochronę beneficjentów i bezpieczne finansowanie w Czystym Powietrzu

NFOŚiGW wdraża lepszą ochronę beneficjentów i bezpieczne finansowanie w Czystym Powietrzu

Pomimo nowej zreformowanej edycji, program Czyste Powietrze mocno stracił na swojej atrakcyjności co spowodowało znaczny spadek liczby przyjmowanych wniosków w WFOŚiGW. Nowe regulacje mają przywrócić poczucie bezpieczeństwa i zaufania do programu Czyste Powietrze. Według NFOŚiGW program Czyste Powietrze w nowej osłonie zapewnia większą ochronę beneficjentów korzystających z dofinansowania do wymiany kotłów poniżej 4 klasy i termomodernizacji swojego domu jednorodzinnego. Wszystkie te zmiany wynikły z nieuczciwych praktyk firm wykonawczych. Na początku 2026 roku rząd ma przyjąć projekt ustawy o pomocy poszkodowanym w programie Czyste Powietrze.

W starym programie akceptowano wnioski niemal automatycznie i wypłacano pieniądze bez rzetelnej weryfikacji. Jak wykazały kontrole, część wykonawców przed reformą programu działała w sposób umyślny na szkodę właścicieli domów np. pobierała z programu zaliczki, ale nie wykonała prac. W takich przypadkach odpowiedzialność spada na beneficjenta programu, mimo że sam został oszukany. Dzięki projektowanym przepisom ustawy, będzie można pomóc tym beneficjentom.

Projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska i NFOŚiGW we współpracy z innymi resortami, NFOŚiGW oraz WFOŚiGW zakłada ochronę poszkodowanych i wprowadzenie mechanizmu umożliwiającego dochodzenie należności bezpośrednio od wykonawców. Projekt przewiduje m.in. możliwość zawieszenia ściągania nierozliczonych zaliczek od poszkodowanych beneficjentów.

Projekt ustawy o pomocy beneficjentom czyli osobom fizycznym poszkodowanym w związku z realizacją programu Czyste Powietrze został wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów na 2026 rok. To odpowiedź na rosnącą skalę problemów związanych z koniecznością zwrotu dotacji wypłacanych na starych zasadach programu Czyste Powietrze, przed jego reformą.

Konieczność uzyskania dodatkowych wyjaśnień wydłuża proces oceny i wypłaty środków. Jest to jednak działanie niezbędne z punktu widzenia uszczelnienia systemu wypłat, chroniące interes ludzi składających wnioski o dotacje. Odmowa wypłaty w takich sytuacjach mogłaby skutkować koniecznością zwrotu wcześniej wypłaconej zaliczki. Dlatego WFOŚiGW umożliwiają wielokrotne uzupełnianie dokumentacji, działając w interesie beneficjentów i zgodnie z zasadą racjonalnego wydatkowania środków publicznych. Beneficjenci otrzymują zazwyczaj 1–2 wezwania do uzupełnienia dokumentów. Zdarzają się przypadki wymagające 3–6, a nawet więcej interwencji, co wynika z faktu, że przekazane korekty nadal zawierają błędy.

Najważniejsze zmiany w programie obowiązujące od 31 marca 2025 r. to:

1. tabela kosztów jednostkowych, która ogranicza zawyżanie cen przez wykonawców,
2. prefinansowanie do 35% i wypłacane pod kontrolą operatora,
3. obowiązkowy audyt energetyczny wykazujący konieczne inwestycje, które przyniosą realne efekty.

Dużą rolę w programie pełnią operatorzy gmin oraz WFOŚiGW którzy bezpłatnie pomagają mieszkańcom z II i III grupy beneficjentów. Prefinansowanie oraz najwyższy poziom dofinansowania odbywają się obowiązkowo z ich udziałem. Ta zmiana ma zwiększyć bezpieczeństwo beneficjentów.

Źródło: https://www.gov.pl/web/nfosigw/czyste-powietrze–lepsza-ochrona-beneficjentow-bezpieczne-finansowanie2