W ciągu niespełna 2 lat programu „Stop smog” podpisano tylko kilka umów z samorządami na termomodernizację i wymianę kotłów do ogrzewania w ponad 1,1 tys. domach jednorodzinnych. Wydano zaledwie 50 mln z 1,2 mld zł, czyli do tej pory około 4 % z całego budżetu. Ministerstwo Klimatu i Środowiska liczy, że po nowym roku program ma nabrać nowego tempa.
Program „Stop smog” obok programu „Czystego powietrza” jest drugim programem antysmogowym realizowanym przez rząd, którego celem jest termomodernizacja domów jednorodzinnych i wymiana w nich nieekologicznych źródeł ciepła. Program jest adresowany do wszystkich gmin, w których stężenia zanieczyszczeń powietrza przekraczają normy. Ma być on realizowany do końca 2024 roku z budżetem 1,2 mld zł.
„Stop smog” adresowany jest do osób tzw. ubogich energetycznie, czyli takich, których samodzielnie nie stać na przeprowadzenie inwestycji ograniczających powstawanie smogu. Od „Czystego powietrza” różni go to, że termomodernizację budynku i wymianę kotła nie przeprowadza beneficjent, lecz gmina. Samorząd zapewnia 30 % wkładu własnego, a rząd dorzuca pozostałe 70 % poprzez Fundusz Termomodernizacji i Remontów. W ramach tego programu finansowana jest wymiana urządzeń lub systemów grzewczych na spełniające standardy niskoemisyjne, likwidacja starych palenisk i podłączanie budynków do sieci ciepłowniczej, gazowej lub elektroenergetycznej, a także kompleksowa termomodernizacja budynku.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przekazało, że od 11 lutego 2019 do 1 października 2020 w ramach „Stop smog” podpisano siedem porozumień z gminami (Skawina, Sucha Beskidzka, Pszczyna, Niepołomice, Tuchów, Sosnowiec, Rybnik) na łączną kwotę 54,4 mln zł. Z budżetu państwa pochodziło 37,4 mln zł oraz ok. 17 mln zł z budżetu gmin. W ramach tych porozumień inwestycje antysmogowe obejmą w sumie 1127 budynków mieszkalnych.
Ministerstwo liczy, że w nowym roku program „Stop smog” przyśpieszy, gdyż zaczną obowiązywać przepisy znowelizowanej ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów, dzięki której zmniejszyć się mają rygory, jakie muszą spełnić gminy, aplikując do programu.
Najważniejsze zmiany w programie „Stop Smog”:
- Zniesienie obowiązku sporządzania przez samorządy gminnych programów niskoemisyjnych oraz zmniejszenie minimalnej liczby budynków jednorodzinnych umożliwiającej aplikowanie do programu (z 2 % do 1 % lub 20 budynków).
- Zmniejszenie z 50 % na 30 % wymaganej redukcji zapotrzebowania na ciepło grzewcze.
- Skrócenie z 10 do 5 lat okresu po zakończeniu porozumienia dla działań/zobowiązań gminy i beneficjenta. Dopuszczono także możliwość realizacji przedsięwzięć niskoemisyjnych również w budynkach będących w zasobach mieszkaniowych gminy.
- Możliwość aplikowanie do programu związkom międzygminnym i powiatom w roli koordynatora kilku gmin.