Poradnik energetyczny

NFOŚiGW wydłuża nabór na operatorów w ramach prowadzenia punktów konsultacyjno-informacyjnych (PKI)

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) stara się wzmacniać rolę samorządów w realizacji programu Czyste Powietrze i dlatego ogłasza kolejne decyzje dla gmin:

1. przedłużenie naboru na operatorów programu do 31 marca 2026 r. oraz
2. kontynuację współpracy w prowadzeniu punktów konsultacyjno-informacyjnych (PKI).

W myśl „poprawa jakości powietrza zaczyna się najbliżej mieszkańców gmin” NFOŚiGW stawia na wzmacnianie roli gmin bo tam w pierwszej kolejności mieszkańcy szukają rzetelnych informacji oraz realnego wsparcia przy składaniu wniosków o dotacje w programie Czyste Powietrze, a na późniejszych etapach również pomoc w realizacji inwestycji termomodernizacyjnej i jej rozliczenia. Bliskość zaufanego doradcy w gminie daje mieszkańcom motywację do działania. Dlatego samorządy są kluczowym partnerem NFOŚiGW w programie Czyste Powietrze.

Jaką rolę w gminie pełni PKI i operator?

Punkty konsultacyjno-informacyjne (PKI) od 2021 r. tworzą ogólnopolską sieć wsparcia mieszkańców, opartą na współpracy gmin z wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW) a dalej z NFOŚiGW. Obecnie w całej Polsce działa 2138 PKI, które pomagają mieszkańcom w uzyskaniu informacji, przygotowaniu wniosków oraz rozliczeniu inwestycji.
W nowej odsłonie programu, obowiązującej od 31 marca 2025 r., gminy mogą obok prowadzenia PKI pełnić także rolę operatora programu Czyste Powietrze który jako pracownik gminy pełniący rolę operatora jest przede wszystkim przewodnikiem mieszkańca tejże gminy po programie Czyste Powietrze. Tłumaczy korzyści, wyjaśnia zasady dofinansowania, pomaga w rozliczeniu dotacji, zapewniając bezpieczeństwo i transparentność. Pomaga przejść przez cały proces od wniosku po komplet dokumentów. Nie wymaga to wykształcenia technicznego, lecz umiejętności jasnego tłumaczenia i znajomości procedur, bo wsparcie dotyczy formalności, a nie oceny technicznej inwestycji. Rola operatora jest wymagana szczególnie dla beneficjentów z II (dofinansowanie do 70% kosztów netto) i III grupy z najwyższym poziomem dofinansowania (dofinansowanie do 100 % kosztów netto) oraz tych inwestorów którzy potrzebują skorzystać z prefinansowania.

Kto może zostać operatorem programu Czyste Powietrze?

Operatorem programu Czyste Powietrze może zostać każda gmina w Polsce, zarówno ta, która wcześniej prowadziła PKI, jak i nowa w programie. Zgłoszenia należy składać do właściwego terytorialnie WFOŚiGW, który udostępni wzór porozumienia i wymagane załączniki. Współpraca oparta jest na elastycznych zasadach gdyż gmina może w każdej chwili wypowiedzieć porozumienie.
Za realizację zadań operatora gmina otrzymuje ryczałt w łącznej wysokości 1700 zł za jednego beneficjenta która wypłacana jest w transzach 500 zł po podpisaniu umowy o dofinansowanie oraz 1200 zł po końcowym rozliczeniu inwestycji. Zadania mogą być realizowane samodzielnie lub we współpracy z inną gminą. Dodatkowo możliwe jest zlecenie zadań zewnętrznemu wykonawcy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Gminy, które nie zdecydują się na rolę operatora, mogą nadal prowadzić PKI, a beneficjenci z terenów bez operatora obsługuje bezpośrednio WFOŚiGW z danego województwa.
Do tej pory zdecydowało się na pełnienie roli operatora 1349 gmin.

Gminy, które nie zdecydują się na rolę operatora, mogą nadal prowadzić punkty konsultacyjno-informacyjne. NFOŚiGW potwierdza kontynuację współpracy z gminami w tym zakresie również w 2026 r., podkreślając znaczenie PKI jako pierwszego i najbliższego mieszkańcom punktu kontaktu z programem. Dotychczas finansowanie PKI odbywało się w formie refundacji kosztów kwalifikowanych do 35000 zł/rok, z możliwością pokrycia do 100% wydatków, w tym wynagrodzeń, wyposażenia punktów oraz działań informacyjno-promocyjnych. Jednocześnie trwają prace nad dalszym udoskonaleniem zasad współpracy z gminami, w tym nad zmianami w katalogu kosztów kwalifikowanych, odpowiadającymi na zgłaszane przez samorządy potrzeby zarówno w zakresie PKI, jak i zadań operatorów.

Gdzie szukać praktycznego wsparcia dla gmin? Akademia Czystego Powietrza

Aby wesprzeć gminy w skutecznym pełnieniu roli operatora programu oraz prowadzeniu punktów konsultacyjno-informacyjnych, NFOŚiGW rozwija Akademię Czystego Powietrza jako systemowe wsparcie edukacyjne dla samorządów. To cykl praktycznych webinarów prowadzonych przez ekspertów i doświadczonych operatorów z innych gmin, obejmujących m.in. zasady programu, proces wnioskowania, audyty energetyczne oraz rozliczenia. Warto posłuchać praktyków, którzy na co dzień skutecznie wspierają mieszkańców w realizacji inwestycji.

Więcej informacji na stronie:

https://czystepowietrze.gov.pl/dla-gmin