11, cze 2026
Poprawa efektywności energetycznej budynków mieszkalnych wielorodzinnych na terenach wiejskich

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przedstawił wyniki konsultacji programu wspierającego efektywność energetyczną budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich, głównie po byłych PGR. Dofinansowanie obejmie termomodernizację, instalacje OZE oraz wymianę źródeł ciepła w obiektach spełniających określone kryteria wiekowe i własnościowe.

Kluczowym elementem programu jest obowiązkowy audyt energetyczny, wykazujący minimum 30-procentową redukcję zapotrzebowania na energię pierwotną. Eksperci postulują wprowadzenie rygorystycznych standardów technicznych, weryfikację jakości audytów oraz całkowite odejście od paliw kopalnych w modernizowanych budynkach.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej opublikował podsumowanie konsultacji dotyczących „Poprawy efektywności energetycznej budynków mieszkalnych wielorodzinnych na terenach wiejskich”

Beneficjentami programu są wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej.

Jakie inwestycje mogą otrzymać wsparcie?

Dofinansowanie może zostać przeznaczone na:

  1. termomodernizację budynków wielorodzinnych,
  2. montaż instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE),
  3. wymianę źródeł ciepła.

Możliwe jest realizowanie jednego lub kilku rodzajów inwestycji w ramach tego samego przedsięwzięcia.

Jakie budynki kwalifikują się do programu?

Wsparcie obejmuje budynki, które spełniają jednocześnie następujące warunki:

  1. kryterium własnościowe
    • są wielorodzinnymi budynkami mieszkalnymi,
    • znajdują się w nich co najmniej trzy samodzielne lokale mieszkalne,
    • posiadają co najmniej dwóch różnych właścicieli,
    • zostały wybudowane i oddane do użytkowania nie później niż 1 stycznia 1992 roku,
    • przed 1 stycznia 1992 roku stanowiły mienie Skarbu Państwa lub własność rolniczych spółdzielni produkcyjnych.
  2. kryterium terytorialne
    • budynki są położone na obszarze gmin wiejskich lub miejsko-wiejskich,
    • na terenie tych gmin funkcjonowały państwowe gospodarstwa rolne (PGR).
  3. kryterium funkcjonalne
    • przed 1 stycznia 1992 roku budynki znajdowały się w dyspozycji podmiotów prowadzących działalność rolniczą lub okołorolniczą,
    • dotyczy to również budynków po byłych rolniczych spółdzielniach produkcyjnych.

Podsumowanie konsultacji „Poprawa efektywności energetycznej budynków mieszkalnych wielorodzinnych na terenach wiejskich” – wnioski WFOŚiGW i innych instytucji odnośnie efektywności energetycznej i audytu energetycznego

Nazwa WFOŚiGW i inne instytucje zgłaszające uwagi.Propozycje odnośnie efektywności energetycznej i audytu energetycznego
WFOŚiGW KatowicePodstawą przyznania środków jest wykonany audyt energetyczny sporządzony przez niezależnego eksperta technicznego, który przeprowadzi również wizję lokalną.
WFOŚiGW w PoznaniuZakres modernizacji energetycznej każdego z ww. budynków musi wynikać z opracowanego audytu energetycznego, wykazującego minimalną redukcję zapotrzebowania na energię pierwotną EP budynku na poziomie 30% w stosunku do stanu istniejącego, a żaden z budynków w standardzie
po modernizacji: nie jest wyposażony w źródła ciepła stanowiące stałe paliwa kopalne, ani nie jest wyposażony w indywidualne źródła ciepła na paliwa kopalne.
Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.AO definicji „audyt energetyczny ex-ante dodać dodatkowy tekst:
Z uwagi na konieczność zapewnienia wykorzystania w maksymalnym zakresie OZE (instalacje PV, pompy ciepła, itp.) oraz z uwagi na specyfikę zmieniających się w Polsce warunków klimatycznych, należy w audytach szczególnie wziąć pod uwagę dodatkowo wytyczne opisane poniżej.
Uwzględnić w zakresie audytu i przeanalizować możliwości zastosowania w budynkach układów wentylacyjnych z wysokosprawnym odzyskiem ciepła. Sprawność odzysku ciepła w układach wentylacji powinna być większa niż 70% w standardowych warunkach normowych określanych dla tego typu urządzeń zgodnie z normami.
Z uwagi na specyfikę związaną z potrzebą stosowania w budynkach nowoczesnych układów zasilania w ciepło oraz zastosowaniem OZE (np. PVi pomp ciepła) i/lub przeanalizowania możliwości bezpośredniego wykorzystania energii elektrycznej na potrzeby ogrzewania, w audytach należy przewidzieć zastosowanie wyższych standardów ochrony cieplnej dla przegród budowlanych niż przewidziane obecnie w WT2021, w tym co najmniej: dla ścian zewnętrznych U <= 0,12 W/(m²K) – podobnie dla ścian klatek schodowych i korytarzy,
dla dachów i stropodachów oraz stropów poddaszy U <= 0,10 W/(m²K),
dla podłóg na gruncie i stropów nad piwnicami U <= 0,12 W/(m²K)
dla ścian oddzielających pomieszczenia ogrzewane od nieogrzewanych U <= 0,2 W/(m²K)
dla nowej stolarki okiennej U <= 0,9 W/(m²K) – zgodnie z obowiązującymi obecnie wymaganiami,
dla okien połaciowych U <= 1,1 W/(m²K) – zgodnie z obowiązującymi obecnie wymaganiami,
Obowiązkowo przeanalizować i uwzględnić możliwości wykorzystania odnawialnych źródeł energii i ciepła w zależności od lokalnej ich dostępności, w tym w szczególności instalacji PV, mikro-turbin wiatrowych, kolektorów słonecznych, pomp ciepła (gruntowych i powietrznych), lokalnej geotermii, etc. Audyt powinien zawierać analizę i określenie dostępności energii z tych źródeł oraz wielkość możliwej do pozyskania energii odnawialnej.
Uwzględnić możliwość i potrzebę zastosowania magazynów energii elektrycznej i/lub magazynów ciepła (również pracujących na czynnikach zmiennofazowych), współpracujących ze źródłami ciepła oraz z dostępnymi źródłami OZE,
Dokonać optymalizacji rozwiązań instalacyjnych, doboru mocy źródeł ciepła i urządzeń, wielkości/pojemności magazynów energii/ciepła; optymalizację należy wykonać na podstawie modelu godzinowego obejmującego pełny rok kalendarzowy, na bazie danych pogodowych dla systemu SCHE dla standardowego sezonu grzewczego, standardowych dla budynków profili użytkowania, profili rozbioru c.w.u., itp., przy czym podstawowe obliczenia i model energetyczny budynku w zakresie określenia parametrów opisujących straty ciepła dla poszczególnych wariantów można wykonać metodą miesięczną, w szczególności zgodnie z obowiązującą metodyką wykonywania Świadectw Charakterystyki Energetycznej Budynków (i obowiązującej metodyki audytu) przy dodatkowych wykorzystaniu norm powiązanych. W analizie należy szczegółowo uwzględniać również wpływ mostków cieplnych (termicznych) dla stanów przed i po modernizacji.
Dokonać w podstawowym zakresie oceny technicznej budynków i opisać wszelkie niezbędne do realizacji dodatkowe roboty remontowe/odtworzeniowe mające wpływ na trwałość planowanych prac i przedsięwzięć termomodernizacyjnych (i trwałość budowli) oraz spełnienie podstawowych wymagań w zakresie użytkowania pomieszczeń (i budynków). Należy również oszacować koszt realizacji tych prac przy założeniu ich przeprowadzenia równolegle z pracami termomodernizacyjnymi.
WFOŚiGW w GdańskuJednostkowy koszt kwalifikowany części przedsięwzięcia związanego z termomodernizacją budynku wynikającą z audytu energetycznego wyrażony jako iloraz kosztów kwalifikowanych do powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza nie może przekraczać wartości 2 000 zł za 1 m2 powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza.

Zakres prac ma wynikać z audytu energetycznego i zakładamy, że dla budynków przewidzianych do realizacji w ramach programu powinna być to pełna termomodernizacja a nie sama wymiana źródeł ciepła. Racjonalność i efektywność wydatkowania środków powinien zapewnić udział Jednostek Samorządu Terytorialnego w programie.

W przypadku, gdy powierzchnia o regulowanej temperaturze powietrza wskazana w audycie ex-post (na podstawie dokumentacji powykonawczej) różni się nie więcej niż o 5% od wartości ww. powierzchni wyliczonej w audycie ex-ante to wyliczenie dofinansowania uznaje się za prawidłowe i zgodne z wyliczeniem na podstawie audytu ex-ante.

Dookreślić precyzyjnie, o którą powierzchnie występującą w audycie chodzi:
Karta audyt pkt 2.1.4 – Powierzchnia użytkowa budynku
Karta audyt pkt 2.1.5 – Powierzchnia użytkowa służąca celom mieszkalnym i wykonywaniu zadań publicznych przez organy administracji publicznej [m²]
Pkt 4.1 Ogólne dane techniczne (zazwyczaj) – Powierzchnia netto budynku
Bywa wiele przypadków w których powyżej wymienione powierzchnie różnią się od siebie.

Do czasu podpisania umowy warunkiem udzielenia dofinansowania jest obligatoryjne przedłożenie przez beneficjenta końcowego audytu energetycznego oraz umowy z Wykonawcą.

Przedstawienie audytu energetycznego na wczesnym etapie inwestycji, w celu poprawności jego wykonania i weryfikacji zasadności kosztów i zakresu inwestycji, osiągnięcia planowanego efektu ekologicznego. Opisane działanie zmniejszy również ryzyko rezygnacji z dofinansowań czy wykryciu dopiero na etapie rozliczeń zrealizowanych zakresów, które nie będą mogły być kwalifikowane do dofinansowania.

Zapis nie wymaga doprecyzowania na tym poziomie ogólności dokumentu. Analizę docelowego zakresu wskazuje niezależny ekspert techniczny na podstawie wizji lokalnej w formie opracowanego audytu energetycznego dla każdego z budynków – z uwzględnieniem charakteru budynku, zdiagnozowanych problemów technicznych, wytycznych jego użytkowników i zastanej sytuacji na budynku w oparciu o obowiązujące przepisy prawa budowlanego. Podstawa kwalifikowalności wydatków będzie uszczegółowiona w Ramowym Katalogu Kosztów Kwalifikowanych.

Zakres modernizacji energetycznej każdego z ww. budynków musi wynikać z opracowanego audytu energetycznego, wykazującego minimalną redukcję zapotrzebowania na energię pierwotną budynku na poziomie 30% w stosunku do stanu istniejącego, a żaden z budynków w standardzie po modernizacji: nie jest wyposażony w źródła ciepła stanowiące stałe paliwa kopalne, ani nie jest wyposażony w indywidualne źródła ciepła na paliwa kopalne.

Wprowadzenie ograniczenia dotyczącego przyjmowania audytów energetycznych sporządzonych maksymalnie 3 lata wstecz przed złożeniem wniosku o dofinansowanie (jednakże kwalifikowanie kosztów sporządzania takiego audytu już zgodnie z innymi zapisami Programu).
Dookreślić czy całość prac przewidzianych w audycie energetycznym musi zostać przeprowadzona przez Wnioskodawcę.
Kryteria oszczędności energii powinny być liczone dla każdego z budynków odrębnie. Jednocześnie kryterium nie powinno dotyczyć budynków spełniających definicje budynku zabytkowego, w którym takie oszczędności mogą nie być możliwe do spełnienia.
Czy zakres związany z montażem instalacji fotowoltaicznej również musi wymagać z audytu energetycznego? Nie ma obowiązku, aby taki zakres znajdował się w audycie energetycznym.

Obowiązkowy audyt energetyczny – ex ante i audyt energetyczny – ex post
Polska Zielona SiećZakres modernizacji energetycznej każdego z ww. budynków musi wynikać z opracowanego audytu energetycznego, wykazującego minimalną redukcję zapotrzebowania na energię pierwotną budynku na poziomie 30% w stosunku do stanu istniejącego, a żaden z budynków w standardzie
po modernizacji: nie jest wyposażony w źródła ciepła stanowiące stałe paliwa kopalne, ani nie jest wyposażony w indywidualne źródła ciepła na paliwa kopalne.

Zwiększenie efektywności energetycznej. Inwestycja przyczyni się do zwiększenia j efektywności energetycznej każdego z termomodernizowanych budynków o min. 30% w zakresie energii pierwotnej w stosunku do stanu istniejącego. Powyższa wartość wynika z dokumentacji technicznej (audyt energetyczny – ex ante), z której wynikają również rekomendowane rozwiązania pod względem ekonomiczno-technicznym.

„Zakres modernizacji energetycznej każdego z ww. budynków musi wynikać z opracowanego audytu energetycznego, wykazującego:
minimalną redukcję zapotrzebowania na energię pierwotną budynku na poziomie 30% w stosunku do stanu istniejącego oraz o min. 25% w zakresie energii końcowej w stosunku do stanu istniejącego, a żaden z budynków w standardzie po modernizacji: nie jest wyposażony w źródła ciepła stanowiące stałe paliwa kopalne, ani nie jest wyposażony w indywidualne źródła ciepła na paliwa kopalne, lub:
wykazanie osiągnięcia klasy energetycznej C lub wyższej.”

Inwestycja przyczyni się do zwiększenia efektywności energetycznej każdego z termomodernizowanych budynków o min. 30% w zakresie energii pierwotnej w stosunku do stanu istniejącego oraz o min. 25% w zakresie energii końcowej w stosunku do stanu istniejącego. Powyższa wartość wynika z dokumentacji technicznej (audyt energetyczny – ex ante), z której wynikają również rekomendowane rozwiązania pod względem ekonomiczno-technicznym.
Forum EnergiiZakres modernizacji energetycznej każdego z ww. budynków musi wynikać z opracowanego audytu energetycznego, wykazującego minimalną redukcję zapotrzebowania na energię pierwotną budynku na poziomie 30% w stosunku do stanu istniejącego, a żaden z budynków w standardzie
po modernizacji: nie jest wyposażony w źródła ciepła stanowiące stałe paliwa kopalne, ani nie jest wyposażony w indywidualne źródła ciepła na paliwa kopalne.

Obowiązkowy audyt energetyczny – ex ante i audyt energetyczny – ex post. Przedłożono obowiązkowy audyt ex-ante, określający zakres inwestycji. Zgodność wnioskowanego przedsięwzięcia z treścią audytu, wynikającego
z wytycznych dotyczących przygotowania audytu energetycznego. Dokument ten stanowi załącznik
do regulaminu naboru. Wnioskodawca złożył również deklarację o przeprowadzeniu audytu energetycznego.

Monitoring rzeczywistego zużycia energii i mediów po modernizacji budynku pozwala ocenić skuteczność wykonanych działań i, w sytuacji gdy osiągnięte efekty nie pokrywają się z zakładanymi w audycie, wdrożyć działania diagnostyczne i naprawcze. Jak pokazuje raport NIK z 2018 roku (Najwyższa Izba Kontroli, Efekt termomodernizacji wielorodzinnych budynków mieszkalnych będących w zasobach spółdzielni mieszkaniowych, realizowanych
z udziałem środków publicznych, 2018, https://www.nik.gov.pl/plik/id,22180,vp,24847.pdf) realne efekty termomodernizacji wspieranej ze środków publicznych bardzo znacząco rozjeżdżają się z efektami zakładanymi w audytach, dlatego tak istotne jest przeciwdziałanie temu zjawisku. Ponadto raportowanie danych o zużyciu do NFOŚiGW pomoże w przyszłości Funduszowi na prowadzenie działań analitycznych w oparciu o realnie osiągane efekty i udoskonalania programów wsparcia w przyszłości. Dane o realnych efektach termomodernizacji są też niezwykle potrzebne do zwiększania stanu wiedzy technicznej i mogłyby przysłużyć się jej poszerzaniu poprzez udostępnienie danych ośrodkom akademickim czy analitycznym. Więcej o zjawisku rozdźwięku między zakładanymi a osiąganymi efektami termomodernizacji piszemy w publikacji Forum Energii dostępnej pod adresem: https://www.forum-energii.eu/download/pobierz/teczka-dla-zarzadcy

O jakości prac tego typu inwestycji świadczy sprawność i poprawność przeprowadzonego procesu budowlanego oraz przygotowanej niezbędnej dokumentacji technicznej, wykonania prac budowlanych i nadzoru przez osoby mające właściwe uprawnienia budowlane. Audyt energetyczny jest jedynie pierwszym wstępnym przybliżeniem do określenia potencjału energetycznego inwestycji i szacunków kosztów przy założonym scenariuszu realizacyjnym. Najlepszą weryfikacją audytu jest wykonanie pełnej dokumentacji techniczno-wykonawczej, która dookreśli i doprecyzuje zakres rzeczowy, potwierdzi możliwość uzyskania efektów, i pozwoli przeprowadzenie prac wybranemu konkurencyjnie wykonawcy – zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego z zapewnieniem właściwego nadzoru nad realizacją.

Proponujemy dodać w tym miejscu wymóg pozytywnej weryfikacji prawidłowości wykonania audytu energetycznego przez niezależnego weryfikatora wskazanego przez NFOŚIGW analogicznie do procedury wymaganej przez BGK przy weryfikacji audytów w programie TERMO.

Od jakości audytu energetycznego w dużym stopniu zależy realnie osiągnięty efekt środowiskowy i ekonomiczny inwestycji. Zarazem jakość audytów energetycznych jest często niska, na co wskazywał m.in. wspomniany wyżej raport NIK z 2018 (Najwyższa Izba Kontroli, Efekt termomodernizacji wielorodzinnych budynków mieszkalnych będących w zasobach spółdzielni mieszkaniowych, realizowanych
z udziałem środków publicznych, 2018, https://www.nik.gov.pl/plik/id,22180,vp,24847.pdf). Kryteria wpisu na listę osób uprawnionych do wykonywania świadectw charakterystyki energetycznej nie są na tyle wyśrubowane by gwarantować wysoką jakość przygotowywanych audytów, stąd konieczne jest wprowadzenie dodatkowych metod weryfikacyjnych, w celu zapewnienie kontroli nad sposobem wydatkowania środków publicznych oraz zwiększeniu szans na osiągnięcie pożądanych efektów modernizacji.
Podsumowujące wnioski WFOŚiGW i innych instytucji z konsultacji „Poprawa efektywności energetycznej budynków mieszkalnych wielorodzinnych na terenach wiejskich” – odnośnie efektywności energetycznej i audytu energetycznego.

Źródło: https://www.gov.pl/web/funduszmodernizacyjny/poprawa-efektywnosci-budynkow-mieszkalnych-wielorodzinnych-na-terenach-wiejskich


Ogólna ocena:
Oceń stronę
[Ilość głosów: 0 Średnia ocena: 0]
10, mar 2026
Spotkanie konsultacyjne z wykonawcami w ramach programu Czyste Powietrze

W poniedziałek 9 marca 2026 r. odbyło się spotkanie na temat planowanych zmian w programie Czyste Powietrze z przedstawicielami Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) z wykonawcami inwestycji w ramach programu Czyste Powietrze.

Proponowane zmiany mają wzmocnić skuteczność programu Czyste Powietrze i zwiększyć dostępność dla beneficjentów.

Podczas spotkania z wykonawcami przedstawiono proponowane planowane zmiany programu Czyste Powietrze przez NFOŚiGW, w tym dotyczące audytów energetycznych oraz planowanej do wdrożenia listy wykonawców.

Przedstawiciele branży wykonawczej sygnalizowali potrzeby beneficjentów i wyzwania związane z proponowanymi przez NFOŚiGW rozwiązaniami w programie Czyste Powietrze. Podczas dyskusji podjęto m.in. tematy:

Konsultacje zmian w programie Czyste Powietrze trwają do 16 marca 2026 r.

Więcej informacji na temat planowanych zmian w programie Czyste Powietrze i trwających konsultacji społecznych NFOŚiGW na stronie:

https://www.gov.pl/web/nfosigw/czyste-powietrze-spotkanie-konsultacyjne-z-wykonawcami

Ogólna ocena:
Oceń stronę
[Ilość głosów: 0 Średnia ocena: 0]
17, lut 2026
Konsultacje społeczne propozycji zmian w programie Czyste Powietrze

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW ) od 16 lutego rozpoczyna konsultacje społeczne propozycji zmian w programie Czyste Powietrze. Do konsultacji społecznych trafił pakiet proponowanych zmian w programie priorytetowym Czyste Powietrze. Po osłabieniu skuteczności programu Czyste Powietrze po 31 marca 2025 r. i spadku liczby beneficjentów proponowane zmiany mają wzmocnić skuteczność programu i zwiększyć liczbę korzystających beneficjentów.

  1. Termin konsultacji: 16.02-16.03.2026 r. Uwagi i opinie można zgłaszać do 16 marca 2026 r.
  2. Zmiany w programie będą wdrażane etapami w 2026 roku.
  3. Zaplanowano trzy spotkania konsultacyjne:
    • 24 lutego dla przedstawicieli samorządów,
    • 25 lutego dla NGO oraz
    • 9 marca dla przedstawicieli branży wykonawczej w programie Czyste Powietrze.

Dlaczego NFOŚiGW proponuje zmiany?:

Zmiany wynikają z potrzeb które wpływały do NFOŚIGW z jednostek samorządu terytorialnego z całej Polski oraz w wyniku analizy opinii zgłaszanych przez uczestników programu. Wśród propozycji pojawiły się następujące zapisy:

  1. Odstąpienie od wymogu 3‑letniej własności budynku, co pozwoli większej grupie osób ubiegać się o dofinansowanie.
  2. Dopuszczenie termomodernizacji o mniejszym zakresie (obecnie jest 40% oszczędności energii użytkowej) przy jednoczesnej wymianie źródła ciepła.
  3. Dofinansowanie audytów energetycznych przed złożeniem wniosku, bez konieczności angażowania środków własnych przez potencjalnych wnioskodawców.
  4. Od 1 stycznia 2027 r. likwidacja dopłaty do ogrzewania elektrycznego.
  5. Od 1 stycznia 2027 r. na liście ZUM mają znajdować się wyłącznie pompy ciepła i kotły na biomasę produkowane na terenie Unii Europejskiej.

Zmiany w programie będą wdrażane etapami. Część zmian może zostać wdrożona w krótkim horyzoncie czasowym. Inne wymagają dodatkowych uzgodnień, m.in. z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, w związku z wykorzystaniem środków z Funduszu Modernizacyjnego.

Kto może przystąpić do konsultacji społecznych?

NFOŚiGW zachęca mieszkańców, organizacje pozarządowe, samorządy oraz przedstawicieli branży zaangażowanej w program do udziału w konsultacjach i zgłaszania uwag dotyczących proponowanych zmian w programie Czyste Powietrze.

Niezmienny cel programu Czyste Powietrze:

Program Czyste Powietrze niezmiennie służy poprawie jakości powietrza poprzez wymianę nieefektywnych źródeł ciepła i poprawę efektywności energetycznej budynków jednorodzinnych. Jego celem jest wymiana nieefektywnych źródeł ciepła oraz poprawa efektywności energetycznej 2,5 mln budynków mieszkalnych w Polsce do 2032 r.

Materiały do konsultacji oraz kontakt do konsultacji można znaleźć na stronie: https://www.gov.pl/web/nfosigw/nfosigw-rozpoczyna-konsultacje-spoleczne-propozycji-zmian-w-programie-czyste-powietrze

konsultacje społeczne propozycji zmian w programie czyste powietrze NFOŚiGW
Konsultacje społeczne propozycji zmian w programie czyste powietrze NFOŚiGW
Ogólna ocena:
Oceń stronę
[Ilość głosów: 0 Średnia ocena: 0]
Call Now Button