11, cze 2026
Poprawa efektywności energetycznej budynków mieszkalnych wielorodzinnych na terenach wiejskich
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przedstawił wyniki konsultacji programu wspierającego efektywność energetyczną budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich, głównie po byłych PGR. Dofinansowanie obejmie termomodernizację, instalacje OZE oraz wymianę źródeł ciepła w obiektach spełniających określone kryteria wiekowe i własnościowe.
Kluczowym elementem programu jest obowiązkowy audyt energetyczny, wykazujący minimum 30-procentową redukcję zapotrzebowania na energię pierwotną. Eksperci postulują wprowadzenie rygorystycznych standardów technicznych, weryfikację jakości audytów oraz całkowite odejście od paliw kopalnych w modernizowanych budynkach.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej opublikował podsumowanie konsultacji dotyczących „Poprawy efektywności energetycznej budynków mieszkalnych wielorodzinnych na terenach wiejskich”
Beneficjentami programu są wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej.
Jakie inwestycje mogą otrzymać wsparcie?
Dofinansowanie może zostać przeznaczone na:
- termomodernizację budynków wielorodzinnych,
- montaż instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE),
- wymianę źródeł ciepła.
Możliwe jest realizowanie jednego lub kilku rodzajów inwestycji w ramach tego samego przedsięwzięcia.
Jakie budynki kwalifikują się do programu?
Wsparcie obejmuje budynki, które spełniają jednocześnie następujące warunki:
- kryterium własnościowe
- są wielorodzinnymi budynkami mieszkalnymi,
- znajdują się w nich co najmniej trzy samodzielne lokale mieszkalne,
- posiadają co najmniej dwóch różnych właścicieli,
- zostały wybudowane i oddane do użytkowania nie później niż 1 stycznia 1992 roku,
- przed 1 stycznia 1992 roku stanowiły mienie Skarbu Państwa lub własność rolniczych spółdzielni produkcyjnych.
- kryterium terytorialne
- budynki są położone na obszarze gmin wiejskich lub miejsko-wiejskich,
- na terenie tych gmin funkcjonowały państwowe gospodarstwa rolne (PGR).
- kryterium funkcjonalne
- przed 1 stycznia 1992 roku budynki znajdowały się w dyspozycji podmiotów prowadzących działalność rolniczą lub okołorolniczą,
- dotyczy to również budynków po byłych rolniczych spółdzielniach produkcyjnych.
Podsumowanie konsultacji „Poprawa efektywności energetycznej budynków mieszkalnych wielorodzinnych na terenach wiejskich” – wnioski WFOŚiGW i innych instytucji odnośnie efektywności energetycznej i audytu energetycznego
| Nazwa WFOŚiGW i inne instytucje zgłaszające uwagi. | Propozycje odnośnie efektywności energetycznej i audytu energetycznego |
| WFOŚiGW Katowice | Podstawą przyznania środków jest wykonany audyt energetyczny sporządzony przez niezależnego eksperta technicznego, który przeprowadzi również wizję lokalną. |
| WFOŚiGW w Poznaniu | Zakres modernizacji energetycznej każdego z ww. budynków musi wynikać z opracowanego audytu energetycznego, wykazującego minimalną redukcję zapotrzebowania na energię pierwotną EP budynku na poziomie 30% w stosunku do stanu istniejącego, a żaden z budynków w standardzie po modernizacji: nie jest wyposażony w źródła ciepła stanowiące stałe paliwa kopalne, ani nie jest wyposażony w indywidualne źródła ciepła na paliwa kopalne. |
| Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A | O definicji „audyt energetyczny ex-ante dodać dodatkowy tekst: Z uwagi na konieczność zapewnienia wykorzystania w maksymalnym zakresie OZE (instalacje PV, pompy ciepła, itp.) oraz z uwagi na specyfikę zmieniających się w Polsce warunków klimatycznych, należy w audytach szczególnie wziąć pod uwagę dodatkowo wytyczne opisane poniżej. Uwzględnić w zakresie audytu i przeanalizować możliwości zastosowania w budynkach układów wentylacyjnych z wysokosprawnym odzyskiem ciepła. Sprawność odzysku ciepła w układach wentylacji powinna być większa niż 70% w standardowych warunkach normowych określanych dla tego typu urządzeń zgodnie z normami. Z uwagi na specyfikę związaną z potrzebą stosowania w budynkach nowoczesnych układów zasilania w ciepło oraz zastosowaniem OZE (np. PVi pomp ciepła) i/lub przeanalizowania możliwości bezpośredniego wykorzystania energii elektrycznej na potrzeby ogrzewania, w audytach należy przewidzieć zastosowanie wyższych standardów ochrony cieplnej dla przegród budowlanych niż przewidziane obecnie w WT2021, w tym co najmniej: dla ścian zewnętrznych U <= 0,12 W/(m²K) – podobnie dla ścian klatek schodowych i korytarzy, dla dachów i stropodachów oraz stropów poddaszy U <= 0,10 W/(m²K), dla podłóg na gruncie i stropów nad piwnicami U <= 0,12 W/(m²K) dla ścian oddzielających pomieszczenia ogrzewane od nieogrzewanych U <= 0,2 W/(m²K) dla nowej stolarki okiennej U <= 0,9 W/(m²K) – zgodnie z obowiązującymi obecnie wymaganiami, dla okien połaciowych U <= 1,1 W/(m²K) – zgodnie z obowiązującymi obecnie wymaganiami, Obowiązkowo przeanalizować i uwzględnić możliwości wykorzystania odnawialnych źródeł energii i ciepła w zależności od lokalnej ich dostępności, w tym w szczególności instalacji PV, mikro-turbin wiatrowych, kolektorów słonecznych, pomp ciepła (gruntowych i powietrznych), lokalnej geotermii, etc. Audyt powinien zawierać analizę i określenie dostępności energii z tych źródeł oraz wielkość możliwej do pozyskania energii odnawialnej. Uwzględnić możliwość i potrzebę zastosowania magazynów energii elektrycznej i/lub magazynów ciepła (również pracujących na czynnikach zmiennofazowych), współpracujących ze źródłami ciepła oraz z dostępnymi źródłami OZE, Dokonać optymalizacji rozwiązań instalacyjnych, doboru mocy źródeł ciepła i urządzeń, wielkości/pojemności magazynów energii/ciepła; optymalizację należy wykonać na podstawie modelu godzinowego obejmującego pełny rok kalendarzowy, na bazie danych pogodowych dla systemu SCHE dla standardowego sezonu grzewczego, standardowych dla budynków profili użytkowania, profili rozbioru c.w.u., itp., przy czym podstawowe obliczenia i model energetyczny budynku w zakresie określenia parametrów opisujących straty ciepła dla poszczególnych wariantów można wykonać metodą miesięczną, w szczególności zgodnie z obowiązującą metodyką wykonywania Świadectw Charakterystyki Energetycznej Budynków (i obowiązującej metodyki audytu) przy dodatkowych wykorzystaniu norm powiązanych. W analizie należy szczegółowo uwzględniać również wpływ mostków cieplnych (termicznych) dla stanów przed i po modernizacji. Dokonać w podstawowym zakresie oceny technicznej budynków i opisać wszelkie niezbędne do realizacji dodatkowe roboty remontowe/odtworzeniowe mające wpływ na trwałość planowanych prac i przedsięwzięć termomodernizacyjnych (i trwałość budowli) oraz spełnienie podstawowych wymagań w zakresie użytkowania pomieszczeń (i budynków). Należy również oszacować koszt realizacji tych prac przy założeniu ich przeprowadzenia równolegle z pracami termomodernizacyjnymi. |
| WFOŚiGW w Gdańsku | Jednostkowy koszt kwalifikowany części przedsięwzięcia związanego z termomodernizacją budynku wynikającą z audytu energetycznego wyrażony jako iloraz kosztów kwalifikowanych do powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza nie może przekraczać wartości 2 000 zł za 1 m2 powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza. Zakres prac ma wynikać z audytu energetycznego i zakładamy, że dla budynków przewidzianych do realizacji w ramach programu powinna być to pełna termomodernizacja a nie sama wymiana źródeł ciepła. Racjonalność i efektywność wydatkowania środków powinien zapewnić udział Jednostek Samorządu Terytorialnego w programie. W przypadku, gdy powierzchnia o regulowanej temperaturze powietrza wskazana w audycie ex-post (na podstawie dokumentacji powykonawczej) różni się nie więcej niż o 5% od wartości ww. powierzchni wyliczonej w audycie ex-ante to wyliczenie dofinansowania uznaje się za prawidłowe i zgodne z wyliczeniem na podstawie audytu ex-ante. Dookreślić precyzyjnie, o którą powierzchnie występującą w audycie chodzi: Karta audyt pkt 2.1.4 – Powierzchnia użytkowa budynku Karta audyt pkt 2.1.5 – Powierzchnia użytkowa służąca celom mieszkalnym i wykonywaniu zadań publicznych przez organy administracji publicznej [m²] Pkt 4.1 Ogólne dane techniczne (zazwyczaj) – Powierzchnia netto budynku Bywa wiele przypadków w których powyżej wymienione powierzchnie różnią się od siebie. Do czasu podpisania umowy warunkiem udzielenia dofinansowania jest obligatoryjne przedłożenie przez beneficjenta końcowego audytu energetycznego oraz umowy z Wykonawcą. Przedstawienie audytu energetycznego na wczesnym etapie inwestycji, w celu poprawności jego wykonania i weryfikacji zasadności kosztów i zakresu inwestycji, osiągnięcia planowanego efektu ekologicznego. Opisane działanie zmniejszy również ryzyko rezygnacji z dofinansowań czy wykryciu dopiero na etapie rozliczeń zrealizowanych zakresów, które nie będą mogły być kwalifikowane do dofinansowania. Zapis nie wymaga doprecyzowania na tym poziomie ogólności dokumentu. Analizę docelowego zakresu wskazuje niezależny ekspert techniczny na podstawie wizji lokalnej w formie opracowanego audytu energetycznego dla każdego z budynków – z uwzględnieniem charakteru budynku, zdiagnozowanych problemów technicznych, wytycznych jego użytkowników i zastanej sytuacji na budynku w oparciu o obowiązujące przepisy prawa budowlanego. Podstawa kwalifikowalności wydatków będzie uszczegółowiona w Ramowym Katalogu Kosztów Kwalifikowanych. Zakres modernizacji energetycznej każdego z ww. budynków musi wynikać z opracowanego audytu energetycznego, wykazującego minimalną redukcję zapotrzebowania na energię pierwotną budynku na poziomie 30% w stosunku do stanu istniejącego, a żaden z budynków w standardzie po modernizacji: nie jest wyposażony w źródła ciepła stanowiące stałe paliwa kopalne, ani nie jest wyposażony w indywidualne źródła ciepła na paliwa kopalne. Wprowadzenie ograniczenia dotyczącego przyjmowania audytów energetycznych sporządzonych maksymalnie 3 lata wstecz przed złożeniem wniosku o dofinansowanie (jednakże kwalifikowanie kosztów sporządzania takiego audytu już zgodnie z innymi zapisami Programu). Dookreślić czy całość prac przewidzianych w audycie energetycznym musi zostać przeprowadzona przez Wnioskodawcę. Kryteria oszczędności energii powinny być liczone dla każdego z budynków odrębnie. Jednocześnie kryterium nie powinno dotyczyć budynków spełniających definicje budynku zabytkowego, w którym takie oszczędności mogą nie być możliwe do spełnienia. Czy zakres związany z montażem instalacji fotowoltaicznej również musi wymagać z audytu energetycznego? Nie ma obowiązku, aby taki zakres znajdował się w audycie energetycznym. Obowiązkowy audyt energetyczny – ex ante i audyt energetyczny – ex post |
| Polska Zielona Sieć | Zakres modernizacji energetycznej każdego z ww. budynków musi wynikać z opracowanego audytu energetycznego, wykazującego minimalną redukcję zapotrzebowania na energię pierwotną budynku na poziomie 30% w stosunku do stanu istniejącego, a żaden z budynków w standardzie po modernizacji: nie jest wyposażony w źródła ciepła stanowiące stałe paliwa kopalne, ani nie jest wyposażony w indywidualne źródła ciepła na paliwa kopalne. Zwiększenie efektywności energetycznej. Inwestycja przyczyni się do zwiększenia j efektywności energetycznej każdego z termomodernizowanych budynków o min. 30% w zakresie energii pierwotnej w stosunku do stanu istniejącego. Powyższa wartość wynika z dokumentacji technicznej (audyt energetyczny – ex ante), z której wynikają również rekomendowane rozwiązania pod względem ekonomiczno-technicznym. „Zakres modernizacji energetycznej każdego z ww. budynków musi wynikać z opracowanego audytu energetycznego, wykazującego: minimalną redukcję zapotrzebowania na energię pierwotną budynku na poziomie 30% w stosunku do stanu istniejącego oraz o min. 25% w zakresie energii końcowej w stosunku do stanu istniejącego, a żaden z budynków w standardzie po modernizacji: nie jest wyposażony w źródła ciepła stanowiące stałe paliwa kopalne, ani nie jest wyposażony w indywidualne źródła ciepła na paliwa kopalne, lub: wykazanie osiągnięcia klasy energetycznej C lub wyższej.” Inwestycja przyczyni się do zwiększenia efektywności energetycznej każdego z termomodernizowanych budynków o min. 30% w zakresie energii pierwotnej w stosunku do stanu istniejącego oraz o min. 25% w zakresie energii końcowej w stosunku do stanu istniejącego. Powyższa wartość wynika z dokumentacji technicznej (audyt energetyczny – ex ante), z której wynikają również rekomendowane rozwiązania pod względem ekonomiczno-technicznym. |
| Forum Energii | Zakres modernizacji energetycznej każdego z ww. budynków musi wynikać z opracowanego audytu energetycznego, wykazującego minimalną redukcję zapotrzebowania na energię pierwotną budynku na poziomie 30% w stosunku do stanu istniejącego, a żaden z budynków w standardzie po modernizacji: nie jest wyposażony w źródła ciepła stanowiące stałe paliwa kopalne, ani nie jest wyposażony w indywidualne źródła ciepła na paliwa kopalne. Obowiązkowy audyt energetyczny – ex ante i audyt energetyczny – ex post. Przedłożono obowiązkowy audyt ex-ante, określający zakres inwestycji. Zgodność wnioskowanego przedsięwzięcia z treścią audytu, wynikającego z wytycznych dotyczących przygotowania audytu energetycznego. Dokument ten stanowi załącznik do regulaminu naboru. Wnioskodawca złożył również deklarację o przeprowadzeniu audytu energetycznego. Monitoring rzeczywistego zużycia energii i mediów po modernizacji budynku pozwala ocenić skuteczność wykonanych działań i, w sytuacji gdy osiągnięte efekty nie pokrywają się z zakładanymi w audycie, wdrożyć działania diagnostyczne i naprawcze. Jak pokazuje raport NIK z 2018 roku (Najwyższa Izba Kontroli, Efekt termomodernizacji wielorodzinnych budynków mieszkalnych będących w zasobach spółdzielni mieszkaniowych, realizowanych z udziałem środków publicznych, 2018, https://www.nik.gov.pl/plik/id,22180,vp,24847.pdf) realne efekty termomodernizacji wspieranej ze środków publicznych bardzo znacząco rozjeżdżają się z efektami zakładanymi w audytach, dlatego tak istotne jest przeciwdziałanie temu zjawisku. Ponadto raportowanie danych o zużyciu do NFOŚiGW pomoże w przyszłości Funduszowi na prowadzenie działań analitycznych w oparciu o realnie osiągane efekty i udoskonalania programów wsparcia w przyszłości. Dane o realnych efektach termomodernizacji są też niezwykle potrzebne do zwiększania stanu wiedzy technicznej i mogłyby przysłużyć się jej poszerzaniu poprzez udostępnienie danych ośrodkom akademickim czy analitycznym. Więcej o zjawisku rozdźwięku między zakładanymi a osiąganymi efektami termomodernizacji piszemy w publikacji Forum Energii dostępnej pod adresem: https://www.forum-energii.eu/download/pobierz/teczka-dla-zarzadcy O jakości prac tego typu inwestycji świadczy sprawność i poprawność przeprowadzonego procesu budowlanego oraz przygotowanej niezbędnej dokumentacji technicznej, wykonania prac budowlanych i nadzoru przez osoby mające właściwe uprawnienia budowlane. Audyt energetyczny jest jedynie pierwszym wstępnym przybliżeniem do określenia potencjału energetycznego inwestycji i szacunków kosztów przy założonym scenariuszu realizacyjnym. Najlepszą weryfikacją audytu jest wykonanie pełnej dokumentacji techniczno-wykonawczej, która dookreśli i doprecyzuje zakres rzeczowy, potwierdzi możliwość uzyskania efektów, i pozwoli przeprowadzenie prac wybranemu konkurencyjnie wykonawcy – zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego z zapewnieniem właściwego nadzoru nad realizacją. Proponujemy dodać w tym miejscu wymóg pozytywnej weryfikacji prawidłowości wykonania audytu energetycznego przez niezależnego weryfikatora wskazanego przez NFOŚIGW analogicznie do procedury wymaganej przez BGK przy weryfikacji audytów w programie TERMO. Od jakości audytu energetycznego w dużym stopniu zależy realnie osiągnięty efekt środowiskowy i ekonomiczny inwestycji. Zarazem jakość audytów energetycznych jest często niska, na co wskazywał m.in. wspomniany wyżej raport NIK z 2018 (Najwyższa Izba Kontroli, Efekt termomodernizacji wielorodzinnych budynków mieszkalnych będących w zasobach spółdzielni mieszkaniowych, realizowanych z udziałem środków publicznych, 2018, https://www.nik.gov.pl/plik/id,22180,vp,24847.pdf). Kryteria wpisu na listę osób uprawnionych do wykonywania świadectw charakterystyki energetycznej nie są na tyle wyśrubowane by gwarantować wysoką jakość przygotowywanych audytów, stąd konieczne jest wprowadzenie dodatkowych metod weryfikacyjnych, w celu zapewnienie kontroli nad sposobem wydatkowania środków publicznych oraz zwiększeniu szans na osiągnięcie pożądanych efektów modernizacji. |
Powiązane wpisy
- Czy warto kupić tani audyt energetyczny?
- 10 przyszłych zmian w programie „Czyste Powietrze” od lipca 2026 roku.
- Program #CzystePowietrze ma pochłonąć 130 mld w walce ze smogiem!
- Kolejne dofinansowania NFOŚiGW na modernizację energetyczną wielorodzinnych budynków mieszkaniowych
- Koszty kwalifikowane do ulgi termomodernizacyjnej
- 0
- By CEB.COM.PL
5, lut 2021
Jak spełnić WT 2021 czyli wymagania oszczędności energii i izolacyjności cieplnej budynków po 31 grudnia 2020 r.?
Od 1 stycznia 2021 roku wszedł w życie kolejny zestaw przepisów związanych z oszczędnością energii i izolacyjnością cieplną budynków, zamieszczonych w warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (WT). Wymagania te ustalono już 2013 roku, wskazując na ich progresywny charakter, wyznaczający drogę dla budownictwa o niskim zapotrzebowaniu na energię. Ustanowione wówczas, docelowe wymagania efektywności energetycznej budynków wydawały się być bardzo ambitne, jednak ich wprowadzenie było konieczne dla wdrożenia dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD), która określiła w 2010 nowy standard budownictwa o niemal zerowym zapotrzebowaniu na energię, wymagany dla wszystkich wznoszonych budynków w Unii Europejskiej po 2020 roku. Poziom wymagań został ustalony w sposób optymalny pod względem kosztów, zapewniający równowagę między wymaganymi nakładami i kosztami energii zaoszczędzonymi w czasie eksploatacji budynku, a także że oczekuje się w kolejnych latach rozwoju technologii budowlanych, umożliwiających wznoszenie budynków o niskim zapotrzebowaniu na energię pierwotną. Po upływie 7 lat od ogłoszenia przepisów WT stwierdzić można, że bariera technologiczna realizacji budynków o niskim zużyciu energii nie jest duża. Materiały, urządzenia i sposoby wznoszeniu budynków, dzięki którym potrzebują one niewielkiej ilości energii do prawidłowego funkcjonowania są dostępne na rynku i powszechnie stosowane. Poniżej przedstawiono przegląd rozwiązań, których konfiguracja umożliwia spełnienie wymagań wchodzących w życie od 1 stycznia 2021 r. (WT2021). Do analizy wybrano budynek mieszkalny wielorodzinny, ponieważ ich realizacja wg nowych wymagań wzbudza największe emocje i krytykę, szczególnie w odniesieniu do wskaźnika zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną do ogrzewania, wentylacji i przygotowania ciepłej wody użytkowej (EPH+W).
Charakterystyka budynku referencyjnego mieszkalnego wielorodzinnego
Analizie poddano warianty konfiguracji rozwiązań instalacyjnych, opisane w tabeli 1. Wpływ poszczególnych wariantów dla kolejnych nośników energii wykorzystywanych w budynku (opcji) oceniono poprzez pryzmat wskaźnika nieodnawialnej energii pierwotnej EP, którego maksymalny poziom dla budynków mieszkalnych jednorodzinnych przepisy WT2021 określają na 70 kWh/(m²rok).
Tabela 1. Warianty wykonania budynku poddane analizie
| Wariant | Opis |
| grawitacyjna | wentylacja grawitacyjna, źródło ciepła i c.w.u. wg nośnika energii |
| grawit+kol | wentylacja grawitacyjna, kolektory słoneczne o powierzchni 129 m² i średnim rocznym uzysku energii równym 450 kWh/m², źródło ciepła i uzupełniające c.w.u. wg nośnika energii |
| wyw | wentylacja mechaniczna wywiewna z osłabieniem nocnym strumienia powietrza, źródło ciepła i c.w.u. wg nośnika energii |
| mech | wentylacja mechaniczna nawiewno-wywiewna z odzyskiem ciepła o sprawności 75%, źródło ciepła i c.w.u. wg nośnika energii |
| mech+kol | wentylacja mechaniczna nawiewno-wywiewna z odzyskiem ciepła o sprawności 75%, kolektory słoneczne o powierzchni 129 m² i średnim rocznym uzysku energii równym 450 kWh/m², źródło ciepła i uzupełniające c.w.u. wg nośnika energii |
| mech+PV | wentylacja mechaniczna nawiewno-wywiewna z odzyskiem ciepła o sprawności 75%, instalacja fotowoltaiczna o mocy 20 kW funkcjonująca w systemie prosumenckim, źródło ciepła i c.w.u. wg. nośnika energii |
Ciepło z miejskiej sieci ciepłowniczej
W przypadku zastosowania ciepła sieciowego z ciepłowni węglowej w żadnym z zaproponowanych wariantów nie udało się osiągnąć wymagań WT2021. Najniższe zapotrzebowanie na energię pierwotną wystąpiło w wariancie z wentylacją mechaniczną z odzyskiem ciepła i wykorzystaniem kolektorów słonecznych do przygotowania c.w.u. W przypadku zastosowania lepszej izolacji przegród, wymiennika do odzysku ciepła o wyższej sprawności lub instalacji PV (której zastosowanie ogranicza ilość miejsca na dachu, zajęta już kolektorami słonecznymi) wymagania mogłyby zostać osiągnięte. Dla opcji zasilenia budynku z sieci ciepłowniczej, zasilanej ciepłem ze źródła i niskim współczynniku wi (np. z kogeneracji) wymagania WT jest o wiele łatwiej spełnić. W przypadku, gdy nieruchomość na której będzie wniesiony budynek ma dostęp do sieci ciepłowniczej które posiada niskoemisyjne źródło zasilania, spełnienie wymagań WT2021 nie będzie wyzwaniem i nie będzie powodowało wysokich dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Dostępny efektywny system ciepłowniczy i chłodniczy dla budynku i jego emisyjność może być zatem od 2021 r. jednym z kryteriów wyboru nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję deweloperską. Niestety, 80% systemów ciepłowniczych w Polsce należy do grupy systemów nieefektywnych, a podłączenie odbiory końcowego do takiego systemu przenosi na niego ciężar redukcji oddziaływania ogrzewnictwa na środowisko.
Gaz ziemny
Ogrzewanie i przygotowanie budynku gazem ziemnym w każdym z zaproponowanych wariantów oznacza przekroczenie wymagań WT2021 w odniesieniu do wskaźnika EP. Redukcja EP do poziomu poniżej 70 kWh/(m²rok) będzie najłatwiejsza w konfiguracji instalacyjnej budynku z wykorzystaniem kolektorów słonecznych służących do przygotowania c.w.u. oraz wentylacji z odzyskiem ciepła i paneli fotowoltaicznych. Wymagać to będzie jednak zwiększenia mocy instalacji OZE (a nie zawsze jest na to miejsce na dachu obiektu), zwiększenia izolacyjności cieplnej i poprawy szczelności powietrznej budynku, do poziomu wymagań budownictwa pasywnego. Wykorzystanie gazu ziemnego jako źródła ciepła i c.w.u. może okazać się opcją droższą inwestycyjnie w stosunku do ciepła miejskiego, pod warunkiem dostępności niskoemisyjnej ciepłowni lub elektrociepłowni. Powodem jest koniczność zastosowania w tym przypadku większej mocy OZE i lepszej izolacji cieplnej obudowy budynku. Z drugiej strony większa moc źródeł OZE i wyższa izolacyjność cieplna przegród to niższe koszty eksploatacyjne w trakcie wieloletniego użytkowania obiektu.
Biomasa
Biomasa jest jednym z powszechnie dostępnych odnawialnych nośników energii, które mogą być wykorzystanie na cele grzewcze budynków. Charakteryzuje się ona niskim współczynnikiem nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej wi równym 0,20. Oznacza to, że na każdą 1 kWh energii wytworzonej w źródle zasilanym biomasą, zużywane jest 0,20 kWh nieodnawialnej energii pierwotnej, która jest przedmiotem wymagań określonych w WT. W każdej konfiguracji zaproponowanych rozwiązań instalacyjnych budynku, spełni on wymagania WT2021 jeżeli będzie ogrzewany źródłem wykorzystującym biomasę. Co więcej, otrzymane wyniki zapotrzebowania na EP są o wiele niższe niż maksymalny poziom wymagań równy 70 kWh/(m2·rok).
Z wykorzystaniem biomasy jako podstawowego nośnika energii związane jest jednak kilka wad i niedogodności, które należy podkreślić:
- Konieczność obsługi źródła ciepła. Kotły na biomasę posiadają automatyczne podajniki paliwa i jego zasobniki, pozwalające na ciągłą pracę przez kilka dni bez uzupełnienia, jednak stan zasobnika należy kontrolować i co pewien czas uzupełniać paliwo
- Należy pamiętać że czyszczenie kominów, jest wymagane nie rzadziej niż cztery razy w roku.
- Podajniki paliwa są elementami mechanicznymi, dlatego ulegają awariom częściej, niż kotły na paliwo ciekłe.
- Konieczność przeznaczenia pomieszczenia na skład paliwa.
- Biomasa, mimo iż jest zaliczana do odnawialnych źródeł energii, jest źródłem emisji pyłów natomiast emisja dwutlenku węgla CO2 z biomasy ma bilans zerowy. Nie jest to zatem idealnie czyste źródło ciepła dla budynków mieszkalnych ale w miarę rozwoju technologi kotły i kominki/kozy spalają już biomasę z bardzo dużą sprawnością przez to eliminując w dużym stopniu emisję pyłów.
Powietrzna pompa ciepła
Wykorzystanie powietrznej pomy ciepła, wbrew oczekiwaniom, nie umożliwiło spełnienia wymagań WT2021 w żadnym z analizowanych, podstawowych wariantów. Główną przyczyną jest przyjęcie dość niskiego współczynnika sezonowej efektywności energetycznej wytwarzania ciepła SCOP (2,70), który jest rekomendowany przez przepisy. Dopuszczają one jednak stosowanie współczynników podawanych przez producentów urządzeń, dlatego powinny być one szczegółowo analizowane pod względem kryterium SCOP. Wymagania WT2021 dla powietrznej pompy ciepła zostały spełnione wyłącznie w wariancie z wentylacją z odzyskiem ciepła i instalacją paneli fotowoltaicznych o maksymalnej dopuszczalnej dla mikroinstalacji mocy 50 kWp. Tak duża instalacja fotowoltaiczna wymaga jednak co najmniej około 700 m2 powierzchni o odpowiednim nasłonecznieniu, niedostępnej w przypadku analizowanego obiektu. Charakteryzując pompę ciepła jako źródło energii do ogrzewania i przygotowania c.w.u. należy wspomnieć o:
- konieczność zastosowania instalacji niskotemperaturowej systemu centralnego ogrzewania, z uwagi na wysoką wrażliwość współczynnika SCOP na temperaturę czynnika grzewczego. Instalacja niskotemperaturowa oznacza większe średnice przewodów rozprowadzających ciepło, większą powierzchnię grzejników konwektorowych lub konieczność wykorzystania ogrzewania płaszczyznowego;
- wykorzystywanych czynnikach roboczych w urządzeniu, których rodzaj i ilość determinować będzie częstotliwość i koszt przeglądów;
- minimalnej temperaturze pracy dla dolnego źródła i sprawności COP urządzenia w tych warunkach. W wielu przypadkach może okazać się, że niezbędne będzie wykorzystanie dodatkowego, szczytowego źródła ciepła (np. dpdatkowy kocioł gazowy przy zbyt niskich temperaturach zewnętrznych);
Podsumowanie
Przepisy dotyczące oszczędności energii i izolacyjności cieplnej budynków jakie weszły w życie od 1 stycznia 2021 r. są ewolucją sektora w kierunku budownictwa o niemal zerowym zużyciu energii. Kierunek ten został wskazany już w 2010 r. dlatego nie powinien być szokiem dla inwestorów. Spełnienie wymagań WT 2021 będzie wymagało stosowania odnawialnych źródeł energii w każdej inwestycji budowlanej, optymalizacji stosowanych rozwiązań materiałowych i technicznych, a także zwrócenia szczególnej uwagi na dostępne dla danej lokalizacji nośniki energii. Ciężar związany ze spełnieniem nowych przepisów spada szczególnie na te lokalizacje nieruchomości, które nie mają dostępu do niskoemisyjnych źródeł ciepła sieciowego lub odpowiedniego napromieniowaniu energią słoneczną.
Autor: Piotr Krysik, Dział Budownictwa KAPE
